Rjúpan er staðfugl og ferðast mest innanlands á hverjum stað en hún heldur sig að mestu á norðurhveli jarðar. Skotarnir kalla hana Ptarmigan eða Grouse og þau nöfn er hún þekktust fyrir víðast hvar. Rjúpan er af Orraætt og er einstök fugla að því leitinu til að hún skiptir um hluta fjaðurhamsins þrisvar á ári. Hún er brúnleit á sumrin og alhvít með svart stél á veturna. Hún er algeng um allt land og heldur mikið til í mýrum, móum og kjarrlendi yfir varptímann en til fjalla og heiða á veturna.

Rjúpnaveiði

Íslenska rjúpan hefur lengst af verið nauðsynlegur hluti af jólahaldi margra íslenskra heimila. Á síðustu árum hefur reyndar reynst erfitt eða útilokað að útvega rjúpuna og mörgum þykir óskiljanlegt að svo sé og að hún skuli þá kosta allt upp í 3.000 krónur stykkið.

Eins og flestir þekkja var rjúpan friðuð haustið 2003 og entist friðunin í 2 ár en var síðan leyfð aftur með takmörkunum. Samkvæmt fréttum skotveiðimanna veiddust í ár (2006) ekki nema helmingur þeirra rjúpna sem veiddust í fyrra og gæti þetta eðlilega verið afleiðing bannsins þegar margir annað hvort hættu að borða rjúpuna eða neituðu að borga himinháar fjárhæðir fyrir hana. Veiðimenn hafa því væntanlega lagt minni áherslu á rjúpnaveiði i ár og því fór sem fór, rjúpur eru sjaldgæfar í ár.

Ég skal ekki leggja dóm á vísindalegar framsetningar en ein þeirra er sú að skotveiði hafi ekki áhrif á stofnstærð heldur árferði og vetrarafföll stofnsins. Við ættum því ekki að hræðast það að rjúpan sé að hverfa en eðlilega mun friðunin hafa haft einhver áhrif á jólavenjur margra.

Jólarjúpan

Rjúpa sem jólamatur er eins og svo margir rammíslenskir siðir ekki kominn frá íslenskum óðalsbændum eða þýskum eða dönskum aðalsmönnum heldur beint frá sótsvörtum íslenskum almúganum sem hafði ekki efni á að slátra jólalambinu og sendi því afa upp í fjall að skjóta nokkrar rjúpur í staðinn. Jólaskinkan er hins vegar aldanskur siður sem kom löngu síðar.

Flestir þekkja hefðbundna meðhöndlun og matreiðslu rjúpunnar og verður hún því ekki talin upp hér heldur önnur óhefðbundnari aðferð sem er í miklu uppáhaldi greinarhöfundar.

Rjúpnasteik

brúnið þetta í 2-3 mínútur og setjið 2-3 lítra af vatni út í (má gjarnan vera dálítið rauðvín eða púrtvín)

sjóðið í 90-120 mínútur og bætið við vatni eftir þörfum

sigtið soðið og bætið með grænmetiskrafti og rjóma

Þegar sósan er til ásamt öðru meðlæti, kartöflum og grænmeti eftir smekk hvers og eins eru bringurnar steiktar á pönnu með salti og pipar í 30 sekúndur á hvorri hlið. Verði ykkur að góðu.

Frekari upplýsingar : http://www.cocktail.is

afmæli afmælisveislur asískurmatur austurlenskthlaðborð austurlenskurmatur

árshátíðir brúðkaup brúðkaupshlaðborð brúðkaupsskipulagnin brúðkaupsvefur

brúðkaupsveislur brúðkaupsþjónusta canapé cocktail.is einkasamkvæmi

fermingarvefur fermingarveislur félagsheimili félagsheimili* framreiðslumaður

framreiðslumeistari framreiðslumenn fundahald fundahald* fundarhald

fundarhald* fundarsalir fundarsalir* fundarsalur fundarsalur* fundasalir

fundasalir* fundasalur fundasalur* fundir fundur giftingarveislur

glögg grillkerra grillkerran grillmatur grillréttir grillvagn grillveislur

grillveisluþjónusta grillþjónusta gæsapartý hanastél heimahús* heimahúsaveislur

hlaðborð hópmatseðlar ítalskthlaðborð ítalskurmatur íþróttahátíðir íþróttamót*

jólaglögg jólahlaðborð kínamatur kínverskirréttir kínverskurmatur kokkar kokkur

kokteilar kokteilblöndur kokteilboð kokteildrykkir kokteilmatur kokteilpartý kokteilpinnar kokteilveislur mannamót* mannfagnaðir matarveislur matreiðsla matreiðslumaður matreiðslumeistari matreiðslumenn matur mexíkanskurmatur mexíkómatur mexíkóskthlaðborð mexíkóskurmatur móttökur nýársfagnaðir ostapinnar partý partýborð partýgrill partýhlaðborð partýmatur partýþjónusta pinnamatur pottréttir ráðstefna* ráðstefnuhald* ráðstefnur* ráðstefnusalir* ráðstefnusalur* salaleiga salir*

salur samkvæmi snittur starfsmannapartý starfsmannaveislur steggjapartý

stúdentaveislur suðrænirréttir uppskriftir uppvörtun útigrillþjónusta útihátíð* útihátíðir*

veisluhald veislumatur veislur veisluráðgjöf veisluríheimahúsi

veisluríheimahúsum veislusalir veislusalir* veislusalur veisluþjónusta veitingar

veitingasalaleiga veitingasalir* veitingasalur veitingaþjónusta villibráð

villibráðahlaðborð villibráðaveislur vín vínkynningar vínráðgjöf vínseðill

vínsmökkun vínuppskriftir vínveislur vínþjónar vínþjónn vínþjónusta þema*

þemakvöld* þjóðarmatur* þjónar þjónusta* ættarmót